Utku Çakırözer 2022 Basın Özgürlüğü Raporunu Yayımladı: “Gazeteciler 505 Defa Hakim Huzuruna Çıktı, 30 Gazeteci Tutuklandı, 18 Gazeteci Saldırıya Uğradı…
![](https://sarikamis-ajans.com.tr/wp-content/uploads/2023/01/utku-cakirozer-2022-basin-ozgurlugu-raporunu-yayimladi-gazeteciler-505-defa-hakim-huzuruna-cikti-30-gazeteci-tutuklandi-18-gazeteci-saldiriya-ugradi-hYYPV3Bl.webp)
CHP Eskişehir Milletvekili Utku Çakırözer’in 10 Ocak Çalışan Gazeteciler Günü’nde yayımladığı 2022 Basın Özgürlüğü Raporu’na göre; 2022’nin hemen hemen her ayında en az 50 gazeteci hakim karşısına çıkarken, Gezi Davası, 25 Kasım protestoları ve benzeri 10’dan fazla kitlesel eylem, yürüyüş ve basın açıklaması başta olmak üzere 100’den fazla gazetecinin haber takibi engellendi. 1 Mayıs gibi gazeteciler fiziksel şiddete maruz kaldı. . Gazeteciler 505 kez hakim karşısına çıkarıldı, 30 gazeteci tutuklandı, 80 gazeteci gözaltına alındı, 18 gazeteci saldırıya uğradı. Gazetelere tazminat ve çürütme cezaları yağdı, televizyonlar karartıldı.
CHP Eskişehir Milletvekili Utku Çakırözer, 10 Ocak Çalışan Gazeteciler Günü’nde ‘2022 Basın Özgürlüğü Raporu’nu yayınladı. Çakırözer, “Gazetecilere yönelik baskı, sansür, engelleme, tehdit bitmiyor! Sosyal medya paylaşımları nedeniyle gazeteciler işsiz bırakılıyor, tehdit ediliyor, yargılanıyor, tazminat cezalarına çarptırılıyor, hapse atılıyor. Siyasiler şikayetçi, gazete ve televizyonlar cezalar, davalar! Televizyonlar karartıldı 10 Ocak Çalışan Gazeteciler Günü’nde sözümüz sözümüz: 2023’te tüm bu baskı ve sansürün son bulacağı, gazetecilerin özgürce mesleklerini icra edebildikleri bir Türkiye’yi kuracağız. .”
Rapora göre 2022 yılında basın özgürlüğü ihlalleri şöyle:
“2022’nin ilk ayında TELE1’de katıldığı bir programdaki ifadeleri nedeniyle hakkında “Cumhurbaşkanına hakaret” suçundan soruşturma açılan gazeteci Sedef Kabaş tutuklandı. 49 gün hapis yatan Kabaş, 49 gün hapis cezasına çarptırıldı. 35 bin TL manevi tazminat ödeyin.
Libya’da şehit olan MİT mensubunun cenazesine ilişkin yaptıkları haber ve paylaşımlardan yargılandıkları davada yargılanan gazeteciler Barış Pehlivan, Murat Ağırel ve Hülya Kılınç tutuklanarak cezaevine gönderildi. Pehlivan ve Ağırel bir gün sonra, Kılınç da bir gün sonra serbest bırakıldı.
Gazeteci İbrahim Haskoloğlu da 8 gün tutuklu kaldıktan sonra serbest bırakıldı.
Haziran ayında Diyarbakır’da gözaltına alınan 21 gazeteciden 16’sı tutuklandı. Gazeteciler cezaevinde 7’nci ayını doldururken iddianameleri hâlâ hazırlanmadı.
Aralarında Uğur Dündar, Memduh Bayraktaroğlu, İsmail Saymaz ve Can Ataklı’nın da bulunduğu onlarca gazeteci ve yazar hapse atıldı, tazminata mahkûm edildi.
Bitlis Gazeteciler Cemiyeti Başkanı Sinan Aygül, sonradan düzenlediği sosyal medya paylaşımı nedeniyle “alenen yanlış bilgi yaymak” suçlamasıyla tutuklandı. ‘Dezenformasyon yasası’ adı verilen yasa kapsamında tutuklanan ilk gazeteci olan Aygül, bir haftalık gözaltı süresinin ardından serbest bırakıldı.
Belgeselci Sibel Tekin de polis aracını vurduğu sırada fotoğrafladığı gerekçesiyle terör suçlamasıyla tutuklandı.
Ses Kocaeli gazetesinin imtiyaz sahibi Güngör Arslan, iş yerine düzenlenen silahlı baskın sonucu hayatını kaybetti. ‘Sokak Kedisi’ adlı YouTube kanalının sahibi ve sunucusu Ebru Uzun Oruç da eşiyle birlikte saldırıya uğradı. Ek TV’de sokak röportajı yapan Arif Kocabıyık ve kameramanı sokakta çekim yaparken saldırıya uğradı.
Kayseri’deki Deniz Postası TV binası 50 kişilik bir grup tarafından basıldı. Ordu Taraf Gazetesi sahibi Osman Şahin’in ofisi de şikayet üzerine polis tarafından basıldı.
“GUTUTLAMA, SALDIRI, POLİS ENGELLİ”
Gazeteciler 2022’de gözaltına alındı ve haberlerinde polis sertliğine maruz kaldılar. Rusya’nın Ukrayna’yı işgali sırasında yaptığı yayınlarla tanınan Ukraynalı Gülsüm Khalilova da Türkiye’de gözaltına alınan gazeteciler arasında yer aldı.
1 Mayıs kutlamaları, Gezi eylemleri, Onur Yürüyüşü, 1 Eylül Dünya Barış Günü, 25 Kasım Kadına Yönelik Şiddet Günü ve Cumartesi Anneleri duruşması, Adalet Nöbeti, İranlı Mahsa Amini’nin ölümünü protesto ve basın açıklamaları gibi sosyal etkinliklerin ardından siyasi partiler. Fazla gazeteci polis tarafından engellendi ve diğerlerinde şiddet uygulandı.
Adliyelerde dahi gazetecilerin haber takip etmesi engellendi, adliyenin basın odası Haraç Daire Başkanı tarafından basıldı.
Hatta yangın haberini takip eden gazetecilere müdahale edildi. Gaziantep Organize Sanayi Bölgesi’ndeki bir halı fabrikasında ve Sivas’ta bir binada çıkan yangını takip eden gazetecilere müdahale edildi.
Beykoz Tokatköy’deki ‘kentsel dönüşüm’ yıkımlarını, Çekmeköy Kışlası’ndaki ağaçlandırmayı izleyen ve yansımalarını takip eden gazeteciler engellenip saldırıya uğradı.
Gazeteci Alican Uludağ, Anayasa Mahkemesi’nde yapılacak yeni üye törenine davet edilmesine rağmen, İletişim Başkanlığı’nın uyguladığı ambargo nedeniyle törenin takibi yapılamadı. Adalet Bakanı Bekir Bozdağ’ın düzenlediği basın toplantısında FOX TV muhabirinin sorusuna müdahale edildi.
Asgari Ücret Tespit Komisyonu toplantısını takip etmek isteyen çok sayıda gazeteci de yetkililer tarafından engellendi.
“HEDEF, TEHDİT, EV BASKINI”
Gazeteci Seyhan Avşar, Hayri Demir, Mustafa Hoş ve İsmail Arı’nın da aralarında bulunduğu onlarca gazeteci, haber ve yorumlarından dolayı tehdit aldı.
Hiranur Vakfı’nın kurucusunun 6 yaşındaki kızıyla imam nikahlı nikah kıydığını haber yapan gazeteci Timur Soykan sosyal medyada hedef gösterildi.
Sözcü gazetesi muhabiri Sayime Başçı’nın evi, asılsız ihbar sonucu polis tarafından basıldı. Polis evin kapısını tokmakla kırdı.
Türkiye’nin konuştuğu cemaatin yurdunda intihar eden Enes Kara’yı haber yapan Elazığlı gazeteci Faik Akgün işten atıldı ve tehdit edildi.
“GAZETECİLER TBMM’DE YASAKTIR”
Türkiye Gazeteciler Sendikası (TGS) temsilcisi Sibel Hürtaş da sansür yasasına ilişkin yaptığı basın açıklaması nedeniyle TBMM’den ihraç edildi.
Cumhurbaşkanlığı İrtibat Bürosu, 1975’ten beri basın kartı sahibi olan gazeteci Tuğrul Eryılmaz’ın basın kartını hep iptal etti.
KKTC’de basın kuruluşlarında çalışan bazı gazetecilerin Türkiye’ye girişlerinin yasaklandığı ortaya çıktı. N-82 koduna göre gazetecilerin ülkeye girmesine izin verilmedi.
“YAKALAMA CEZALARI YOK, KİŞİLER KORUNUYOR”
Gazetecilere yönelik tehdit ve saldırılarda caydırıcı yaptırımların bulunmaması, gazetecilere yönelik yeni saldırıların da önünü açtı.
Bakırköy’de devlet televizyonu programcısı Levent Gültekin’e 25 kişinin sopalı saldırısına ilişkin davada mahkeme sanıkların sosyal ilişkilerini dikkate alarak cezada indirim yaptı. 11 ay hapis cezasına çarptırılan sanıklar bir gün bile cezaevinde kalmadı.
Katıldığı bir televizyon programında gazetecileri tehdit eden AKP’li Kozlu Belediye Başkanı’na sadece bin 380 lira para cezası verildi.
“İLETİŞİM VE SORUMLULUK REDDİ”
Yıl boyunca ağır tazminat davaları ve hukuka aykırı çürütme kararları ile gazeteler ve gazeteciler yıldırılmaya çalışıldı. Bu dava ve reddiyelerin tamamına yakınının AKP’li siyasetçiler, bakan ve milletvekilleri ve yakınları tarafından açılıp gönderilmesi de dikkat çekti.
Gazeteciler Barış Terkoğlu ve Can Bursalı ile Independent Türkçe, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın eski avukatına yönelik iddialarla ilgili yazıları nedeniyle 100 bin liralık manevi tazminat davası açtı. Sözcü yazar Yılmaz Özdil hakkında 1 milyon TL’lik tazminat davası açıldı.
Erdoğan’ın damadı Selçuk Bayraktar, Halk TV’de yayınlanan “Kelamım Var” programına katılan gazeteci Şirin Payzın ve konuğa sorduğu sorular nedeniyle 150 bin TL’lik tazminat davası açtı. Bayraktar, kendisi ve şirketi hakkında çıkan haberler nedeniyle Yeni Yaşam gazetesi ve muhabiri Sedat Yılmaz, Birgün ve muhabiri İsmail Arı’ya yüzbinlerce liralık dava açtı.
SADAT, köşe yazısından dolayı Evrensel gazetesi ve gazeteci Yusuf Karadaş’a 25 bin TL manevi tazminat davası açtı.
“BELGELENDİRİLMİŞ HABERLERLE PARA CEZASIYLA TUTMA”
Sözcü Yazarı Çiğdem Toker, ‘İBB’den Vakıflara Hizmet Raporu’ başlıklı tamamı belgeli yazısı nedeniyle 30 bin lira tazminat cezasına çarptırıldı.
Kastamonu Üniversitesi Rektörü’nün yakınlarını çalıştırdığını Sayıştay Raporları’nda haber yapan Üniversal gazetesine 10 bin lira tazminat cezası verildi. .
Cumhuriyet gazetesi hakkında “AKP’nin kişiliğini ve itibarını zedelediği” iddiasıyla 100 bin liralık manevi tazminat davası açıldı. Kişisel Verileri Koruma Kurulu da gazeteye AKP İstanbul Milletvekili Ravza Kavakçı ile ilgili haberler nedeniyle 30 bin lira para cezası verdi.
Serhat Albayrak, Birgün’e adının bile geçmediği haberle ilgili tekzip yayınlatırken, ‘Berat Albayrak’ın Borsada A Takımı’ haberi nedeniyle gazeteye ayda iki kez manşet haber nedeniyle tekzip gönderildi.
“YENİ CEZA NEDENİ: CİMER ŞİKAYETİ”
Gazetecilere yönelik baskılarda dikkat çeken bir diğer gelişme de, kimer şikayeti ile gazeteciler hakkında soruşturma açılması oldu. Sözcü muhabiri Erdoğan Süzer’in Hazine yerlerinin özelleştirme yoluyla satılacağına dair Resmi Gazete’de çıkan duyuruya ilişkin haberi CİMER’e şikayet edildi. Süzer hakkında soruşturma açıldı ve ifadeye çağrıldı.
Basın İlan Kurumu’nun gazetelere haksız olarak verdiği reklamları durdurma cezaları 2022’de Anayasa Mahkemesi’nce iade edildi. Evrensel, Birgün, Cumhuriyet ve Sözcü gazetelerinin BİK’in reklam kesmesine ilişkin Anayasa Mahkemesi’ne yaptığı bireysel başvurular cezalar topluca değerlendirilerek ihlal kararı verildi.
Karara rağmen Basın İlan Kurumu gazeteleri cezalandırmaktan vazgeçmedi! 2019 yılından bu yana Evrensel ve Yeni Asya gazetelerine ilan verilmezken, Ağustos 2022’de Evrensel’de ilan ve ilan hakkı tamamen kesildi. Gazetenin karara yaptığı itirazlar da reddedildi.
Basın İlan Kurumu, milletvekillerinin sunduğu soru önergeleri hakkında haber yapan gazetelerden savunma istedi.
Ekonomideki kriz, kağıt ve matbaa giderlerindeki artış gazetelerin sayfa sayısını düşürmesine neden oldu. 21 yaşındaki ŞOK gazetesi ve 32 yaşındaki Dergah dergisi masraflar nedeniyle kapatıldı. Yeniçağ gazetesi de ulusal yayıncılıktan bölgesel yayıncılığa geçti. Anadolu’daki yerel gazeteler de sayfa sayılarını azaltmak zorunda kaldı.
“RTÜK CEZALARIYLA GÜNDEME GELİYOR”
RTÜK, gerçekleri yayınlayan televizyon kanallarına yılın her ayında para cezası verdi. RTÜK üyesi İlhan Taşçı’nın hazırladığı rapora göre Halk TV, 2022’de TELE 1, KRT TV, Fox TV ve Flash TV’ye 54 kez toplam 17 milyon 335 bin lira cezai yaptırım uyguladı. Üst Kurul ayrıca TGRT, Beyaz TV ve ATV’ye toplam 1 milyon 674 bin lira olmak üzere 4’er ceza verdi. A Haber, Ülke TV ve Kanal 7 gibi televizyon kanallarına ceza verilmedi.
RTÜK’ün Şanlı Anılar programında Cemo türküsünü seslendirmesi nedeniyle Halk TV’ye yayın durdurma kararı vermesi ve Tele1’in Doktor Ekrem Karakaya cinayetini yayınlamaktan ceza alması dikkat çekti.
“KILIÇDAROĞLU’NUN AÇIKLAMASINI YAYINLAYAN KANALLAR RTÜK SONUNA KADAR”
Muhalefet partisi liderlerinin açıklamalarının ve muhalefet milletvekillerinin katıldığı programlarda yaptıkları açıklamaların yayınlanması da ceza sebebiydi. CHP lideri Kemal Kılıçdaroğlu’nun TÜRGEV ve Ensar vakıflarından ABD’ye aktarılan paralarla ilgili açıklamasını yayınlayan Tele 1, KRT, Halk TV ve Flash TV’ye para cezası verildi.
“SOSYAL MEDYAYA BANT KELEBEĞİ UYGULANDI”
Kasım ayında İstanbul Taksim’de meydana gelen terör saldırısının ardından RTÜK, kanallara yayın yasağı getirirken, Taksim saldırısının ardından sosyal medyaya erişim kısıtlandı. BTK’nın bant daraltma kararı ile sosyal medya platformlarına 10 saat süreyle erişim sağlanamadı. BTK’nın bant daraltma kararı için meclis araştırması talep eden önergesi AKP ve MHP oylarıyla reddedildi.
“YAZILIM GİDİYOR DİYE BİLE”
2022 yılında ağırlıklı olarak yolsuzluk, usulsüzlük, rüşvet, görevi kötüye kullanma ve cinsel taciz haberlerine erişim yasağı kararları verildi. Tarikat yurdunda intihar eden Enes Kara ile ilgili haberler, Cumhurbaşkanı’nın avukatları ve bürokratları ile ilgili haberler, üniversitelerdeki ‘kişiye özel’ ilanlar, İBB’ye haciz koyan şirket ile ilgili haberler, CHP Küme Başkan Yardımcısı Engin Özkoç’un Cumhurbaşkanı’na yönelik açıklamaları Erdoğan, Hürriyet Gazetesi Türkiye’ye saldıran grupta yer alan eski AKP Milletvekili Abdurrahim Boynukalın ile ilgili haberler, AKP siyasetçi ve bürokratlarının Borsa İstanbul’da ‘manipülasyon ve spekülatif işlemler’ yaptığı haberleri, TCDD’nin Yüksek Hızlı Tren ihalesinde rüşvet tezleri haberleri , Sözcü yazarı Çiğdem Toker Halkalı-Ispartakule demiryolu hattı ihalesine ilişkin yazdığı yazı, Türkiye’den beyin göçüyle ilgili haberler, ‘Bir yılda 30 bin yazılımcı yurt dışına gitti’, hakimlerin bağlantılarıyla ilgili haberler ve İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı İmamoğlu ve Dicle davasında AKP ile savcılar Fırat Jo tarafından günlük olarak yayınlanan hak ihlalleri tablosu Urnalistler Derneği erişim mani kendisine getirildi.
Aralarında Aktif Haber, Yeni Demokrat Gazetesi, Umut Gazetesi, Gazete Ant, Avrupa Haber’in de bulunduğu onlarca internet sitesi onlarca kez engellendi.
Haber ve haber sitelerine erişim yasakları devam ederken, TBMM’den geçen Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’da yapılan değişiklikle erişimi engelleme yetkisi verilen kurumlara Ticaret Bakanlığı’na bağlı Reklam Kurulu da eklendi. Böylece erişim yasağı yetkisi olan kurum sayısı 20’yi geçmiş durumda. Bu kurumların ortasında SporBir de Toto, Futbol Federasyonu, Diyanet İşleri Başkanlığı var.”